
Matapos ang gabing iyon, hindi agad nakagalaw ang babae sa harap ng mansiyon. Paulit-ulit na umaalingawngaw sa kanyang isip ang sinabi ng bata. Sa loob ng maraming taon, itinago niya ang katotohanan tungkol sa kanyang nakaraan. Nang iwan niya ang kanyang anak, ipinangako niyang babalik siya kapag naging maayos na ang kanyang buhay. Ngunit habang lumilipas ang panahon, mas lalo siyang nasanay sa marangyang pamumuhay at natakot na mawala ang lahat ng mayroon siya. Ngayon, ang batang minsan niyang yakap-yakap ay nakatayo sa harap niya, suot ang luma at punit na damit, ngunit hawak pa rin ang pag-asang balang araw ay babalik ang kanyang ina. Hindi niya kayang tingnan nang diretso ang mga mata ng bata.
Tahimik na lumapit ang lalaki sa batang babae. Hindi pa rin siya makapaniwala sa kanyang narinig. Tumingin siya sa bata, pagkatapos ay sa babae, na ngayon ay halatang kinakabahan. Napansin niya ang pagkakahawig ng dalawa. Pareho ang hugis ng kanilang mga mata at pareho rin ang maliit na marka malapit sa pisngi. Dati, hindi niya ito napansin dahil palagi niyang nakikita ang babae na maayos ang pananamit at maingat na itinatago ang kanyang nakaraan. Ngunit ngayong nakatayo sa harap niya ang batang nagsasabing siya ang kanyang ina, nagsimulang magdugtong-dugtong ang lahat. Hindi na siya makapagsalita. Samantala, ang babae ay patuloy na umiiwas ng tingin, na para bang umaasa siyang lilipas din ang sandaling iyon.
Muling tumingin ang bata sa babae. Hindi siya lumapit. Hindi rin siya humingi ng pera o pagkain. Ang gusto lamang niya ay marinig mula mismo sa kanyang ina ang isang bagay na matagal na niyang hinihintay. Sa kanyang murang edad, hindi niya lubos na nauunawaan kung bakit siya iniwan. Ang alam lamang niya, minsan ay may isang babaeng yumakap sa kanya, nangakong babalik, at pagkatapos ay nawala. Sa tuwing nakakakita siya ng malaking bahay o marangyang sasakyan, iniisip niyang baka naroon na ang kanyang ina. Kaya nang malaman niyang nakatira ang babae sa mansiyon, nag-ipon siya ng lakas ng loob at pumunta roon. Hindi niya inakala na sa halip na isang yakap, pagtanggi ang unang matatanggap niya.
Unti-unting napuno ng luha ang mga mata ng babae. Sa unang pagkakataon, nawala ang malamig niyang ekspresyon. Naalala niya ang araw na iniwan niya ang kanyang anak. Naalala niya ang maliit na kamay na mahigpit na humawak sa kanyang damit at ang tinig nitong paulit-ulit na nagtatanong kung kailan siya babalik. Noon, sinabi niyang sandali lamang siyang mawawala. Ngunit ang sandaling iyon ay naging mga taon. Sinubukan niyang kumbinsihin ang sarili na ginagawa niya iyon para sa kinabukasan ng kanyang anak. Ngunit alam niyang mas pinili niya ang kanyang bagong buhay kaysa harapin ang responsibilidad na iniwan niya. Ngayon, wala na siyang maitatagong dahilan sa harap ng batang matagal na naghihintay sa kanya.
Ang lalaki ay nanatiling tahimik habang pinagmamasdan ang dalawa. Unti-unti niyang naunawaan na hindi simpleng pulubi ang batang iyon. May malaking bahagi ng buhay ng babaeng minamahal niya na hindi nito kailanman sinabi sa kanya. Mas masakit para sa kanya ang katotohanang sa harap ng maraming bisita, itinuring ng babae ang sariling anak na parang isang istorbo. Tumingin siya sa bata at nakita niyang hindi galit ang nasa mga mata nito. Sa halip, may lungkot at pag-asang tila hindi pa tuluyang namamatay. Samantala, ang babae ay tila gustong magsalita ngunit walang lumalabas na salita. Sa unang pagkakataon, wala siyang maipagmamalaking katayuan o kayamanang maaaring gamitin upang takasan ang katotohanan.
Mula sa loob ng mansiyon, nagsimulang lumapit ang ilang bisita matapos mapansin ang kakaibang katahimikan sa labas. Ngunit walang nagsalita. Nakatayo lamang ang lahat at nakatingin sa tatlong taong nasa harapan ng entrance. Dahan-dahang bumaba ang babae sa kanyang tuhod, ngunit hindi pa rin niya kayang hawakan ang anak. Nag-aalinlangan ang bata kung lalapit ba siya o aalis na lamang. Matagal niyang hinintay ang araw na ito, ngunit hindi niya alam kung maaari pa niyang pagkatiwalaan ang pangakong minsang binitiwan ng kanyang ina. Tahimik na lumapit ang lalaki sa bata at marahang yumuko sa kanyang harapan. Hindi siya nagtanong ng kahit ano. Tinitigan lamang niya ang bata na parang ipinapangako niyang hindi niya hahayaang muli itong mapabayaan.
Sa huli, dahan-dahang tumingin ang bata sa kanyang ina. Nangingilid pa rin ang kanyang mga luha, ngunit hindi na siya umiiyak nang malakas. Ang babae naman ay tuluyang napayuko at napahawak sa kanyang dibdib, tila hindi na kayang takasan ang bigat ng kanyang ginawa. Sa pagitan nilang tatlo, nabuo ang isang katahimikang mas malakas kaysa anumang salita. Ang mga ilaw ng marangyang mansiyon ay patuloy na kumikislap sa likuran nila, ngunit para sa babae, tila biglang nawala ang lahat ng karangyaan. Ang tanging nakikita niya ay ang batang minsan niyang iniwan at ang mga matang matagal nang naghihintay sa kanyang pagbabalik. Hindi pa alam ng bata kung mapapatawad niya ang kanyang ina. Ngunit ngayong gabi, sa wakas ay natagpuan niya ang taong matagal niyang hinahanap. At ang sikreto na itinago ng babae sa loob ng maraming taon ay tuluyan nang nabunyag.






