
Matapos sabihin ni Miguel na itigil ang kasal, nanatiling tahimik ang buong ballroom. Walang sinuman sa mga bisita ang nangahas magsalita habang nakatingin kay Elaine na nakatayo sa altar, maputla at nanginginig. Hawak pa rin ni Miguel ang lumang bracelet ni Daniel. Paulit-ulit niyang tinitingnan ang ukit sa loob nito, dahil alam niyang iyon mismo ang bracelet na minsang ibinigay niya sa kanyang nakababatang kapatid. Lumapit si Lia sa kanyang ama at mahigpit na hinawakan ang kamay nito. Mahina niyang sinabi, “Papa, nakita ko po ’yan sa labas ng kuwarto ni Tita Elaine.” Tumingin si Miguel kay Lia at mahinahong sumagot, “Sigurado ka ba?” Tumango ang bata. “Opo. Nakita ko po mismo bago magsimula ang kasal.” Lalong naging mabigat ang katahimikan sa paligid nila.
Hindi na naghintay si Miguel. Dinala niya si Elaine sa isang maliit na pribadong silid sa likod ng ballroom upang makapag-usap sila nang walang mga bisitang nakikinig. Naiwan si Lia sa labas kasama ang isang pinagkakatiwalaang kamag-anak. Isinara ni Miguel ang pinto at inilagay ang bracelet sa ibabaw ng mesa. “Tatlong taon na akong naniniwalang patay na si Daniel,” sabi niya. “Ako mismo ang nakakita sa mga bagay na naiwan pagkatapos ng aksidente. Pero bakit nasa kuwarto mo ang bracelet niya?” Hindi agad sumagot si Elaine. Nakayuko lamang siya habang mahigpit na kinakapit ang kanyang mga kamay. Maya-maya, sinabi niya, “Hindi lahat ng nangyari tatlong taon na ang nakalipas ay sinabi sa iyo.” Napatingin si Miguel sa kanya. “Ano ang ibig mong sabihin?” Nanginginig ang boses ni Elaine nang sumagot siya, “May mga bagay na itinago sa iyo dahil may taong gustong protektahan ang isang tao.”
Habang nagpapatuloy ang kanilang pag-uusap, biglang nag-vibrate ang telepono ni Elaine sa ibabaw ng mesa. Pareho silang napatingin dito. Isang mensahe ang lumitaw sa screen, ngunit agad itong kinuha ni Elaine at itinago. Napansin iyon ni Miguel. “Sino ’yon?” tanong niya. “Wala,” mabilis na sagot ni Elaine. Ngunit hindi siya pinaniwalaan ni Miguel. Hiniling niyang ipakita ang telepono. Tumanggi si Elaine. Ilang segundo silang nagtitigan hanggang sa marinig nila ang mahinang katok mula sa kabilang panig ng pinto. Pumasok si Lia at may hawak na maliit na sobre. Sinabi niyang nakita niya ito sa ilalim ng isang upuan malapit sa hallway. “Papa, para po yata sa iyo.” Kinuha ni Miguel ang sobre at napansin niyang walang pangalan sa labas. Nang buksan niya ito, isang lumang litrato ang nahulog sa kanyang palad. Tatlong tao ang nasa larawan, ngunit ang mukha ng isa ay bahagyang natatakpan.
Biglang napaatras si Elaine nang makita ang litrato. Napansin iyon ni Miguel at agad siyang tinanong, “Kilala mo ang mga taong ito, hindi ba?” Hindi sumagot si Elaine. Tinitigan lamang niya ang larawan na para bang bumalik sa kanyang alaala ang isang bagay na matagal niyang sinusubukang kalimutan. Sa likod ng litrato ay may nakasulat na maikling mensahe: “Kung gusto mong malaman ang katotohanan tungkol kay Daniel, pumunta ka sa lumang bodega bago maghatinggabi.” Walang pangalan ang nagpadala. Tumingin si Miguel kay Elaine. “May alam ka tungkol dito.” Huminga nang malalim si Elaine at sinabi, “Miguel, kung pupunta ka roon, maaaring hindi na bumalik sa dati ang buhay natin.” Sumagot si Miguel, “Matagal nang nagbago ang buhay ko nang sabihin ninyong patay na si Daniel.” Pagkatapos ay kinuha niya ang litrato at lumabas ng silid kasama si Lia.
Makalipas ang ilang oras, tahimik na bumiyahe sina Miguel at Lia papunta sa lumang bodega. Hindi niya isinama si Elaine. Habang papalapit sila sa lugar, napansin ni Miguel na bukas ang isang ilaw sa loob ng gusali. Bumaba siya ng sasakyan at pinakiusapan si Lia na manatili sa loob kasama ang isang taong pinagkakatiwalaan niya. Dahan-dahan siyang pumasok sa bodega. Sa loob ay may mga lumang kahon, sirang kagamitan, at isang mesa na may maliit na recorder. Pinindot niya ang play button. Isang lalaking boses ang maririnig, ngunit hindi malinaw ang pagkakakilanlan nito. Sinabi ng boses na hindi namatay si Daniel sa araw na iyon, ngunit may dahilan kung bakit kailangang maniwala ang lahat na patay na siya. Nanigas si Miguel. Bago matapos ang recording, sinabi ng lalaki, “Huwag mong pagkatiwalaan ang taong pinakamalapit sa iyo.”
Bumalik si Miguel sa bahay bago mag-umaga. Hindi niya sinabi kay Lia ang buong laman ng recording. Sa halip, muli niyang sinuri ang litrato at bracelet. Napansin niya ang isang maliit na marka sa likod ng bracelet na hindi niya nakita noon. Pareho ang simbolong iyon sa simbolong nakaukit sa likod ng litrato. Habang iniisip niya kung ano ang ibig sabihin nito, tumunog ang kanyang telepono. Isang hindi kilalang numero ang tumatawag. Nang sagutin niya, walang nagsalita sa kabilang linya. Ilang segundo lamang ang lumipas bago marinig niya ang mahinang paghinga ng isang lalaki. Pagkatapos ay isang tinig ang bumulong, “Miguel… huwag mong hayaang pakasalan niya ako.” Biglang nanlaki ang mga mata ni Miguel. Boses iyon na pamilyar na pamilyar sa kanya. Boses ng kanyang kapatid. “Daniel?” tanong niya. Ngunit agad na naputol ang tawag. Napatayo si Miguel at hindi makapaniwala sa kanyang narinig.
Kinabukasan, bumalik si Miguel sa lugar kung saan dapat sana ay ginanap ang kasal. Nandoon si Elaine, tahimik na nakaupo at tila naghihintay sa kanyang pagdating. Hawak ni Miguel ang bracelet at ang lumang litrato. Hindi na siya galit. Mas malalim na ngayon ang kanyang nararamdaman—takot, pagkalito, at pagnanais na malaman ang katotohanan. Lumapit siya kay Elaine at sinabi, “Alam kong may itinago ka sa akin. Pero ngayon, gusto kong marinig ang buong katotohanan.” Napaluha si Elaine. Sa halip na sumagot, dahan-dahan niyang inilabas mula sa kanyang bag ang isang lumang susi. “Ito ang susi sa silid kung saan itinago ang lahat ng sagot,” sabi niya. “Pero bago tayo pumunta roon, kailangan mong malaman ang isang bagay.” Biglang tumigil siya. Mula sa labas ng silid, may narinig silang tatlong katok. Parehong napalingon sina Miguel at Elaine. Binuksan ni Miguel ang pinto. Walang tao sa labas. Ngunit sa sahig ay may isang bagong litrato. Pinulot niya ito at napahinto. Sa larawan, malinaw na makikita ang isang lalaking kamukhang-kamukha ni Daniel na nakatayo sa tabi ng isang sasakyan—at ang petsa ng larawan ay kinabukasan lamang matapos ideklarang patay si Daniel.






